Hüseyin POLATTİMUR – KOCAELİ/TEKHA
Yeraltı madenciliğinde çalışan işçilerin hakları, çalışma süreleri ve ücretleri yasalarla güvence altına alındı.
Yeraltı Maden İşçilerine Haftalık 37,5 Saat Çalışma Sınırı
4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesine göre, genel olarak haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirlenmiştir. Ancak yeraltı maden işçileri için bu süre özel olarak sınırlandırılmıştır. Yeraltı maden işlerinde çalışan işçilerin haftalık çalışma süresi en fazla 37,5 saat, günlük çalışma süresi ise en fazla 7,5 saat olarak kanunla düzenlendi.
Ayrıca, işçilerin yeraltındaki kuyulara, dehlizlere veya asıl çalışma alanlarına ulaşmaları için harcadıkları zaman da günlük çalışma süresine dahil edilmektedir. Bu düzenleme, hem işçilerin güvenliğini hem de çalışma koşullarını korumayı amaçlamakta.
Asgari Ücretin İki Katından Az Ödeme Yapılamaz
3213 Sayılı Maden Kanunu’nun Ek 9. maddesi uyarınca, 4. Grup madenlerden olan linyit ve taşkömürü çıkarılan işyerlerinde, yeraltında çalışan işçilere ödenecek ücret asgari ücretin iki katından az olamaz. Bu düzenleme, ağır ve tehlikeli koşullarda çalışan maden işçilerinin ekonomik olarak da korunmasını hedefliyor.
Fazla Mesai Yasağı ve İstisnalar
İş Kanunu’nun 41. maddesine göre, yeraltı maden işyerlerinde fazla çalışma yaptırılamaz. Ancak bu yasağın bazı istisnaları vardır. Zorunlu nedenler (m.42) veya olağanüstü haller (m.43) söz konusu olduğunda işçilere fazla mesai yaptırılabilir.
Bu durumda, haftalık 37,5 saatin üzerindeki her bir fazla mesai saati için işçilere ödenecek ücret, normal saatlik ücretin en az %100 fazlası olarak hesaplanmak zorundadır. Bu da, fazla mesai yapan işçinin saatlik ücretinin en az iki katına çıkacağı anlamına gelir.
Diğer İşyerlerinde Örnek Ücret Uygulaması
Yeraltı maden işleri yapılmayan bir işyerinde haftalık 45 saat çalışılması durumunda, aylık brüt ücretin 42.187,50 TL olarak ödeneceği belirtilmiştir. Bu rakam, yerüstü işlerinde çalışan işçilerin genel ücret uygulamasına örnek teşkil etmekte. Yeraltı maden işçilerinin ücretlerinin, yasal düzenlemeler gereği bu miktarın üzerinde olması gerekmekte.