SUAT BARAN – VAN / TEKHA
Akarsu Debileri Düştü, Göç Serüveni Zarar Görüyor
Van Gölü’ne özgü inci kefalinin iklim değişikliği nedeniyle ciddi bir tehdit altında olduğu bildirildi. Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, azalan kar yağışları ve düşen akarsu debilerinin balığın üreme göçünü olumsuz etkilediğini belirtti. Doğu Anadolu’nun simgesi olan ve yalnızca Van Gölü’nde yaşayan inci kefalinin her yıl milyonlarca bireyden oluşan göç yolculuğu giderek daha fazla risk taşıyor.
Bölge Halkının Geçim Kaynağı Tehlikede
Ekolojik, ekonomik ve kültürel açıdan büyük önem taşıyan inci kefali, bölgede yaklaşık 20 bin kişinin geçim kapısı olarak biliniyor. Son yıllarda yağışların kar yerine sağanak şeklinde düşmesi, yeraltı ve kaynak sularının yeterince beslenememesi türün yaşam döngüsünü sekteye uğratıyor. Bu durum hem balık popülasyonunu hem de balıkçılıkla geçinen binlerce aileyi tehdit ediyor.
“Kaynak Suları Artık Beslenemiyor”
YYÜ Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, yağış rejimindeki değişimin havza su dengesini bozduğunu belirterek, “Eskiden kar yağışları eriyerek toprağa sızar ve kaynak sularını beslerdi. Ancak yağmur şeklinde düşen sağanak yağışlarda su toprağa işleyemiyor ve yeraltı kaynakları yeterince doldurulamıyor. Bu nedenle akarsular yıl boyunca eskisi gibi su taşıyamıyor. Kuraklık ve artan buharlaşma süreci daha da hızlandırıyor” dedi.
“Akarsular Eskisi Gibi Su Taşımayacak”
Alaeddinoğlu, kısa süreli yoğun yağışların yüzey akışıyla göle ulaştığını, bunun da dere debilerini azalttığını kaydederek, “Su azalınca inci kefalinin üreme göçü zorlaşıyor. Milyonlarca balık dar alanlara sıkışıyor. Ayrıca birçok akarsuda bulunan küçük çağlayanları aşmak balık için her yıl daha güç hale geliyor” ifadelerini kullandı.
“Türün Devamlılığı Tehlikede”
İnci kefalinin göç yolculuğunu kolaylaştıracak önlemler alınmaması halinde türün geleceğinin ciddi risk altında olduğunu vurgulayan Alaeddinoğlu, şöyle devam etti:
“Üreme ve çoğalma süreçleri sekteye uğrarsa türün devamlılığı tehlikeye girecek. Bu durum, göldeki balıkçılığı ve geçimini bu türden sağlayan binlerce insanı doğrudan etkiler. İnci kefali diğer et türlerine göre daha uygun fiyatlı bir besin olduğu için milyonlarca kişi için temel bir kaynak niteliğinde. Azalması hem ekonomik hem de kültürel açıdan büyük bir kayıp olacaktır. Bu nedenle havza yönetimi tüm bu unsurlar dikkate alınarak yapılmalıdır.”