ANKARA / TEKHA
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 dönemine ait dolaylı araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) teşvik verilerini paylaştı. Açıklanan verilere göre, Ar-Ge sahasına sunulan toplam vergi desteği 2024 yılındaki 105 milyar 977 milyon lira düzeyinden yüzde 59,5 yükselişle 169 milyar 33 milyon lira seviyesine ulaştı.
Söz konusu destek mekanizmasından yararlanan işletmeler, 86 milyar 105 milyon liralık gelir vergisi stopaj indiriminden fayda sağladı. Bu kalemi sırasıyla 81 milyar 63 milyon liralık kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon liralık gelir vergisi ve 141 milyon liralık katma değer vergisi (KDV) muafiyeti takip etti. Toplam dolaylı desteğin yüzde 50,9’luk dilimini stopaj teşviki, yüzde 49,1’lik kısmını ise kurumlar, gelir ve KDV destekleri oluşturdu.
Bilgi Ve İletişim Sektörü İlk Sırada Yer Aldı
Ar-Ge vergi teşviklerinden yararlanan toplam şirket sayısı 2025 senesinde 11 bin 835 olarak kayıtlara geçti. Beyanname veren birimlerin faaliyet kolları incelendiğinde; 6 bin 98 işletmenin bilgi ve iletişim, 2 bin 421 firmanın imalat sanayisi, bin 627 işletmenin ise mesleki, bilimsel ve teknik alanlarda üretim yaptığı görüldü.
4691 sayılı Kanun çerçevesindeki gelir ve kurumlar vergisi teşviki 43 milyar 227 milyon lira oldu. Bu tutarın yüzde 71,2’lik bölümü bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’i imalat, yüzde 5,9’u mesleki ve teknik sektörlere gitti. 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşvik hacmi ise 39 milyar 561 milyon lirayı bulurken, bu meblağın yüzde 72,9’u imalat, yüzde 14,7’si bilgi ve iletişim, yüzde 4,1’i finans ve sigorta alanındaki girişimlere aktarıldı.
Girişimlerin Tercihi Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Oldu
Gelir ve kurumlar vergisi desteği alan 7 bin 87 firmanın 5 bin 321’i 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, bin 766’sı ise 5746 sayılı Kanun çatısı altında teşvik buldu. Böylece yararlanıcıların yüzde 75,1’i Teknoloji Geliştirme Bölgeleri bünyesinde faaliyet yürüttü.
Sektörel dağılımda imalat sanayisindeki firmaların yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun’u tercih etti. Bilgi ve iletişim alanındaki girişimlerin yüzde 84,1’i, teknik ve bilimsel kolda yer alanların ise yüzde 81,1’i 4691 sayılı mevzuat üzerinden vergi indirimine ulaştı.
Büyük Ölçekli İşletmeler Teşvik Payında Öne Çıktı
Toplam 11 bin 835 yararlanıcının yüzde 89,5’ini küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ) oluşturdu. Buna karşın, sayısal olarak yüzde 10,5 paya sahip büyük ölçekli sanayi ve teknoloji kuruluşları, dolaylı Ar-Ge kaynaklarının yüzde 61,8’lik ana gövdesini kullandı.
KOBİ grubunun toplam payı yüzde 38,2 seviyesinde kaldı. KOBİ’lere aktarılan 64 milyar 596 milyon liralık kaynağın yüzde 61,1’lik kısmı orta büyüklükteki işletmelere, yüzde 32,1’i küçük işletmelere ve yüzde 6,8’i mikro ölçekli girişimcilere ayrıldı.