Yeni Kömür Kapasitesinde Tarihi Düşüş
2024 yılında dünya genelinde devreye giren yeni kömür santrali kapasitesi, son 20 yılın en düşük seviyesine geriledi. Çin ve Hindistan dışındaki ülkelerde ise 10 yıldır süregelen kömür yatırımlarındaki düşüş eğilimi devam etti.
Global Energy Monitor, Küresel Kömürlü Santral Takipçisi Projesi kapsamında yayımladığı “Yükseliş ve Çöküş” raporunun 10’uncusunu açıkladı. Rapora göre, 2023 yılında toplam 44 gigavatlık yeni kömür santrali kapasitesi devreye alındı. Ancak bu rakam, son 20 yılın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Aynı dönemde 25,2 gigavatlık kömür santrali kapandı. Böylece küresel kömür kapasitesindeki yıllık artış %1’in altına düştü. Son 20 yılın ortalaması incelendiğinde, yeni devreye alınan kapasitenin 72 gigavat olduğu görülüyor. 2023’te ise bu rakam yaklaşık 30 gigavat daha düşük kaldı.
Avrupa Kömürden Hızla Çıkıyor
Avrupa’da kömür santrali kapanışları hızlanırken, yeni santral yatırımları oldukça sınırlı kaldı. 2023’te AB ülkelerinde 2,7 gigavatlık kömür santrali kapatılırken, 2024’te bu rakam 11 gigavata yükseldi.
Almanya, 6,7 gigavat ile en fazla santral kapatan ülke oldu.
Birleşik Krallık, son kömür santralini kapatarak tamamen kömürden çıkış yaptı.
ABD’de ise 4,7 gigavatlık santral kapatıldı. Ancak bu rakam, 2015’ten bu yana görülen en düşük kapanış seviyesine işaret ediyor.
ABD, mevcut kömür kapasitesinin yarısını 2035 yılına kadar kapatmayı planlıyor, ancak bazı enerji şirketleri bu planları ertelemeyi değerlendiriyor.
Çin ve Hindistan Kömür Yatırımlarını Sürdürüyor
Dünya genelinde kömür yatırımları azalırken, Çin ve Hindistan farklı bir yol izliyor.
Çin, 2024 yılında yeni kömür santralleri inşa etmeye devam etti. Bu durum, 2025 yılında kömür kullanımının zirveye ulaşacağı tahminini riske atıyor.
Hindistan, yeni kömür santrali projeleri önerse de, bu projelerin ne zaman başlayacağına dair net bir takvim henüz açıklanmadı.
Öte yandan, Güneydoğu Asya’da kömürden çıkış adımları hızlanıyor. Endonezya dışında, bölgedeki diğer ülkelerde yeni kömür santrali projeleri büyük ölçüde azalmış durumda.
Türkiye’de Kömür Projeleri Hızla İptal Ediliyor
Rapora göre, Türkiye son yıllarda kömür santrali projelerini büyük ölçüde iptal etti. 2010’dan itibaren toplam 92 gigavatlık kömür santrali projesi iptal edilirken, bu miktarın Türkiye’deki mevcut kömür santrali kapasitesinin yaklaşık 5 katına denk geldiği belirtildi.
Türkiye’nin gündemdeki son kömür santrali projesi, Kahramanmaraş’taki Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne eklenmesi planlanan 688 megavatlık iki ünite olarak öne çıkıyor.
Avrupa İklim Eylem Ağı Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Sorumlusu Elif Cansu İlhan, Türkiye’nin 2015’ten bu yana kömürlü termik santral projelerini iptal ettiğini ve yenilenebilir enerjiye yöneldiğini vurguladı.
Fosil Yakıtların Ötesi Kampanyacısı Duygu Kutluay ise Türkiye’nin gelecekteki elektrik ihtiyacının yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması gerektiğini belirterek, fosil yakıtlardan çıkış sürecinin hızlandırılması çağrısında bulundu.