SİİRT / TEKHA
Siirt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Uzmanı Dr. Mehmet Gülengül, 1 Ekim Dünya Ürtiker Günü kapsamında kurdeşen rahatsızlığına yönelik kritik uyarılarda bulundu. Ciltte aniden gelişen kabarıklık ve tekrarlayan kaşıntıların mutlaka ciddiye alınması gerektiğini belirten Dr. Gülengül, bu tablonun bireylerin uyku düzeni ile günlük yaşam standardını doğrudan etkileyebileceğini dile getirdi.
Klinik Süreç Ve Hastalığın Temel Özellikleri
Hastalığın seyrini, belirtilerini ve doğru bilinen yanlışları kapsamlı şekilde aktaran Uzm. Dr. Mehmet Gülengül, şu bilgileri paylaştı:
“ÜRTİKER NEDİR?
Ürtiker, halk arasında “kurdeşen” olarak da bilinen; ciltte aniden ortaya çıkan, genellikle yoğun kaşıntının eşlik ettiği, kabarık ve kızarık döküntülerle seyreden bir deri hastalığıdır.
Ürtiker plakları farklı büyüklük ve şekillerde olabilir, vücudun herhangi bir bölgesinde ortaya çıkabilir ve yer değiştirebilir. Tek tek kabarıklıklar çoğunlukla 24 saat içerisinde iz bırakmadan kaybolur, ancak farklı bölgelerde yeni döküntüler gelişebilir.
Bazı hastalarda ürtikere anjiyoödem eşlik edebilir. Anjiyoödem; özellikle göz kapakları, dudaklar, yüz, eller ve ayaklarda görülebilen, cildin daha derin tabakalarını etkileyen şişliktir.
AKUT MU, KRONİK Mİ?
Akut ürtiker:
Yakınmaların 6 haftaya kadar devam ettiği ürtiker tablosudur. Enfeksiyonlar, bazı ilaçlar, gıdalar veya böcek sokmaları gibi çeşitli durumlarla ilişkili olabilir. Ancak her zaman kesin bir neden saptanamayabilir.
Kronik ürtiker:
Ürtiker belirtilerinin 6 haftadan uzun süre devam etmesi veya tekrarlaması durumudur.
Kronik ürtiker aylar, hatta bazı hastalarda daha uzun süre devam edebilir. Kronik spontan ürtikerde çoğu zaman tek bir dış tetikleyici veya klasik bir alerjen gösterilemez.
ÖNEMLİ:
Kronik ürtiker her zaman alerji değildir.
Her kronik ürtiker hastasında geniş kapsamlı gıda veya alerji testlerinin yapılması gerekli değildir. Hangi incelemelerin gerekli olduğuna hastanın öyküsü ve muayene bulguları doğrultusunda hekim tarafından karar verilmelidir.
ÜRTİKERİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
• Aniden ortaya çıkan kaşıntılı kabarıklıklar
• Kızarık veya ten renginde döküntüler
• Döküntülerin kısa sürede kaybolup farklı bölgelerde yeniden ortaya çıkması
• Gece uykusunu bozabilecek düzeyde kaşıntı
• Dudaklarda, göz kapaklarında veya yüzde şişlik
• Tekrarlayan ve öngörülemeyen ataklar
• Bazı hastalarda el ve ayaklarda şişlik
Ürtiker bulaşıcı değildir ve kişiden kişiye geçmez.
HER ÜRTİKERİN NEDENİ AYNI MIDIR?
Hayır.
Akut ürtiker bazı hastalarda enfeksiyonlar, ilaçlar, gıdalar veya diğer çevresel etkenlerle ilişkili olabilir.
Kronik ürtiker ise her zaman bir gıda veya çevresel alerji sonucu ortaya çıkmaz. Bazı kronik ürtiker türlerinde bağışıklık sisteminin kendi mekanizmalarının rol oynadığı düşünülmektedir.
Ayrıca bazı kişilerde belirtiler;
• Soğuk
• Sıcak
• Basınç
• Sürtünme
• Egzersiz veya terleme
• Güneş ışığı
gibi fiziksel uyaranlarla tetiklenebilir. Bu durumlar kronik indüklenebilir ürtiker olarak adlandırılan farklı ürtiker tipleri içerisinde değerlendirilebilir.
DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR
“Ürtiker varsa mutlaka yediğim bir şeye alerjim vardır.”
Her zaman doğru değildir. Özellikle kronik spontan ürtikerde gıda alerjisi çoğu hastada temel neden değildir.
“Ürtiker bulaşıcıdır.”
Yanlış. Ürtiker bulaşıcı bir hastalık değildir.
“Döküntüler geçtiyse doktora gitmenin anlamı yok.”
Yanlış. Ürtiker lezyonları gelip geçici olduğundan muayene sırasında görülmeyebilir. Atak sırasında çekilen fotoğraflar hekimin değerlendirmesine yardımcı olabilir.
“Sadece cildi etkiler.”
Yanlış. Sürekli kaşıntı ve tekrarlayan ataklar uyku düzenini, günlük aktiviteleri, iş ve okul yaşamını, sosyal hayatı ve kişinin duygusal iyilik halini önemli ölçüde etkileyebilir.
NE ZAMAN HEKİME BAŞVURMALISINIZ?
• Ürtiker ataklarınız sık tekrarlıyorsa
• Şikâyetleriniz 6 haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• Kaşıntı uykunuzu veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Dudak, göz kapağı veya yüz bölgesinde tekrarlayan şişlik gelişiyorsa
• Belirtileriniz kullandığınız ilaçlarla ilişkili görünüyorsa
• Hastalık nedeniyle iş, okul veya sosyal yaşamınız etkileniyorsa
• Döküntüleriniz alışılmış ürtiker görünümünden farklıysa
bir dermatoloji hekimine başvurmanız önerilir.
Muayeneye gelirken atak sırasında çektiğiniz fotoğrafları göstermeniz ve kullandığınız ilaçları hekiminizle paylaşmanız değerlendirmeye yardımcı olabilir.
ACİL DURUMLARA DİKKAT!
Ürtiker veya anjiyoödeme;
• Dil veya boğazda şişlik
• Nefes almada güçlük
• Hırıltılı solunum
• Yutma güçlüğü
• Bayılma veya ciddi baş dönmesi
eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gereklidir.
Bu belirtilerin varlığında vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi ile iletişime geçin veya en yakın acil servise başvurun.
ÜRTİKER YAŞAM KALİTESİNİ ETKİLEYEBİLİR
Ürtiker yalnızca ciltte görülen kabarıklıklardan ibaret değildir.
Tekrarlayan kaşıntı ve öngörülemeyen ataklar;
uyku düzenini, iş ve okul yaşamını, sosyal aktiviteleri, günlük yaşamı ve duygusal iyilik halini etkileyebilir.
Bu nedenle tedavide amaç yalnızca mevcut döküntüleri azaltmak değil, hastalığın mümkün olduğunca iyi kontrol edilmesini ve yaşam kalitesinin korunmasını sağlamaktır.
KONTROLÜ ELE ALIN
Ürtiker doğru değerlendirme, uygun tedavi ve düzenli takip ile kontrol altına alınabilir.
Şikâyetleriniz tekrarlıyorsa veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa sağlık profesyoneline başvurun.
Kendi kendinize gereksiz diyetler uygulamayın, ilaçlarınızı hekim önerisi olmadan değiştirmeyin ve ürtikeri yalnızca “alerji” olarak değerlendirmeyin.
2026 DÜNYA ÜRTİKER GÜNÜ TEMASI
“Kontrolü Ele Alın – Kaşıntıdan Kavrayışa”
Kaşıntının ötesini görün.
Hastalığınızı anlayın.
Yaşamınızdaki etkisini paylaşın.
Tedavi sürecinize aktif olarak katılın.”